GIỚI THIỆU
Cuốn sách này không viết về những suy nghĩ của riêng tôi,
nhưng tôi được thôi thúc bởi những suy nghĩ của người khác.
Cuốn sách cũng không phải là tập hợp những bài thực hành tốt
nhất của tôi, nhưng tôi mô phỏng cách những người giỏi nhất
làm để trở nên tốt hơn.
Có nhiều khi suy nghĩ của chúng ta không được thông suốt,
nhưng thực tế là chúng ta thông minh hơn những gì mình
tưởng. Cuốn sách này sẽ giúp bạn:
• Làm thế nào để tư duy thông minh hơn
• Làm thế nào để tin tưởng vào trí tuệ của chính mình
Từng bước một, tôi sẽ chỉ cho các bạn thấy đâu là những nơi
có thể cải thiện khả năng nhận thức và quý trọng bản thân
mình. Cùng với sự giúp đỡ của những nhà tư tưởng, nhà tâm
lý học xuất sắc nhất, những con người thành công nhất trên thế
giới, bạn sẽ tìm thấy câu trả lời và các ví dụ để có thể:
• Tìm ra “tài năng xuất chúng” của chính mình
• Từ một người nghiệp dư trở thành chuyên gia
• Khám phá chiều sâu của tư duy sáng tạo
• Hiểu được bản chất tự nhiên của sự phán xét để đánh giá tốt
hơn
• Dám ước mơ những điều vĩ đại
• Có cơ hội đạt được tự do bằng cách biến tự do thành cơ hội
• Du hành vượt thời gian (hoàn toàn nghiêm túc)
• Đưa ra các quyết định đa chiều
• Thiết lập kỉ luật với bản thân
• … và còn nhiều hơn thế nữa.

Tôi ao ước mình có thể hứa hẹn rằng, khi bạn đọc xong cuốn
sách này, bạn có thể hiểu rõ hơn về bản thân mình. Nhưng đó
không phải là mục đích của cuốn sách này. Thay vào đó, tôi
chọn cách hướng các bạn đến những suy nghĩ sâu sắc hơn,
hoặc tự vấn, tự nhìn nhận về bản thân bạn trong hiện tại. Và
khi kết thúc cuốn sách, bạn có thể nhận ra có biết bao nhiêu
tiềm năng đã bị chôn giấu mà bản thân không hề hay biết. Tôi
hi vọng rằng khi những trang cuối cùng của cuốn sách khép lại
cũng là lúc bạn hiểu rõ về bản thân mình hơn là bạn tưởng, và
bạn sẽ bắt đầu xóa nhòa đi khoảng cách ấy bằng một lối tư duy
thông minh hơn.

Chương 1
BẠN THÔNG MINH HƠN
BẠN TƯỞNG
“Có nhiều vàng được khai thác từ suy nghĩ của loài người hơn
là số vàng được lấy ra từ trái đất. Vậy hãy quét đi lớp mạng
nhện và tận dụng tất cả những ý tưởng tuyệt vời mà bạn có!”
- Khuyết danh Bạn đã bao giờ mường tượng về người mà mình sẽ trở thành
hay chưa? Đã bao giờ bạn thiết tha muốn thực hiện bằng được
một việc gì? Hay bạn có hình dung nào về việc bạn sinh ra để
dành cho điều gì chưa?
Nhưng đồng thời, bạn cũng tự nói với bản thân rằng viễn cảnh
đó không thể xảy ra. Bạn mơ về việc trở thành một doanh
nhân, nhưng lại không bao giờ khởi nghiệp. Bạn muốn là một
nghệ sĩ, nói đúng hơn là một họa sĩ, nhưng lại không bao giờ
động đến cọ vẽ và vải toan. Nếu đúng là như vậy, thì theo như
Steven Pressfield, tác giả cuốn The War of Art (tạm dịch: Cuộc
chiến nghệ thuật), bạn đang bị thử thách.
Pressfield nhấn mạnh rằng, với bản chất duy lý trí, chúng ta
thường cảm thấy những thử thách này đến từ phía bên ngoài.
Nguyên nhân không đến từ chúng ta, mà luôn đến từ người
bạn đời, cha mẹ, môi trường, hệ thống giáo dục tệ hại, do công
việc, cấp trên, hệ thống phương tiện giao thông chậm chạp
phải chịu trách nhiệm cho những ước mơ bị trì hoãn đó - ngoại
trừ chính chúng ta. Luôn có một lý do để chúng ta KHÔNG
thực hiện những gì mình ao ước.
Sự thật là, lỗi ở chính bản thân bạn chứ không phải bất kì ai
khác. Cứ mỗi lần chúng ta (tự) ảo tưởng và trì hoãn đam mê
thực sự của mình, đó là vì chính chúng ta cho phép mình làm

như vậy. Khi tôi sử dụng từ “chúng ta”, tôi cũng tự nhận thấy
có “bản thân tôi” ở trong đó. Tôi không có chiếc chìa khóa mở
lối đến với tri thức trong cả vũ trụ. Tôi cũng không thấu rõ
mọi tâm hồn trên trái đất này. Cho nên, khi tôi sử dụng nhân
xưng số nhiều ở đây, tôi ý thức rõ điều đó cũng xảy ra với
chính mình. Mong các bạn thứ lỗi cho tôi về điều đó.
Đó là lý do tại sao tôi đan xen những kinh nghiệm cá nhân với
những nghiên cứu phản ánh ý kiến của số đông, hoặc nói đúng
hơn, là mức trung bình của mọi người. Mục đích của tôi là cho
các bạn thấy những quan điểm độc đáo, chủ quan và khách
quan về lý do tại sao bạn lại thông minh hơn bạn tưởng. Hãy
đọc, cảm thụ và nhìn nhận với một thái độ phê bình trong
khoan dung. Hãy tìm kiếm những viên ngọc quý dành cho bạn
và bỏ qua những thứ còn lại.
Quay trở lại với Steven Pressfield và quan điểm về những thử
thách, ông muốn khẳng định rằng luôn có những trở lực trỗi
dậy từ bên trong. Con người tạo ra và duy trì nó. Thử thách
cũng trực tiếp tỉ lệ với ham muốn. Chúng ta càng trông đợi
bao nhiêu thì thách thức càng lớn bấy nhiêu. Không phải là
chúng ta không muốn làm điều ấy (đó là lời chúng ta hay tự
nói với bản thân) nhưng chưa phải là bây giờ, hoặc là đợi khi
ta có nhiều kiến thức hơn, nhiều thời gian rảnh hơn hay có
tiền. Chúng ta tìm lý do bào chữa và khiến sự trì hoãn của
mình trở nên hợp lý.
Mơ mộng thì dễ chịu, nhưng khi nghĩ về những trở ngại ngăn
cản thành công, bạn cảm thấy tồi tệ. Trong giấc mơ, chúng ta
cảm thấy thật tuyệt, nhưng khi bạn quay trở lại với thực tế và
bắt đầu suy nghĩ về việc phải hiện thực hóa ước mơ thì cảm
giác bất hạnh xuất hiện. Chúng ta cảm thấy buồn chán và bồn
chồn không yên.
Một vài người trở nên trầm uất bởi vì những trở ngại từ chính
bên trong họ, họ tin rằng mình là người chẳng giỏi giang bất
cứ điều gì. Không phải là họ không có tài năng, không có ý
tưởng, hay họ không xứng đáng có một cuộc sống tốt hơn. Sự
thật là họ không bao giờ dám thử sức với những ý tưởng của
mình, bởi vì họ không nhận được những phản hồi tích cực cho
những thành công trước đó của họ. Tại sao? Đa số là vì họ đã

không dám thử những điều thực sự định nghĩa bản thân họ là
ai, những thứ họ thực sự muốn cho chính mình chứ không phải
cho người khác. Họ cảm thấy họ không xứng với một mục tiêu
cao cả hơn.
Điều ấy đúng trong một số phạm vi.
Mọi người không phải được sinh ra với những sự lựa chọn vô
hạn. Chúng ta đến với cuộc sống này với những mục tiêu cụ
thể, để hoàn thành sứ mạng riêng của mình. Tuy nhiên, chúng
ta không thể trở thành bất kì ai mà chúng ta muốn được. Ví dụ,
tôi ao ước trở thành một ca sĩ được mọi người công nhận tài
năng, nhưng nếu tôi biểu diễn trước các khán giả khiếm thính
thì cơ hội để tôi đạt được thành công là con số không. Điều đó
cũng hợp lý thôi. Đó không phải là những gì tôi cần làm. Tôi
có những thứ khác đang thôi thúc mình phải thực hiện.
Bạn sở hữu một “tài năng xuất chúng”
Suy nghĩ phải trở thành ông nọ bà kia khiến chúng ta mắc kẹt.
Nhiệm vụ của chúng ta không phải là liên tục phủ nhận bản
thân và ao ước điều gì đó khác đi mà chính là tìm ra, chấp
nhận con người thật của mình và tận dụng tối đa giá trị đó.
“Mọi người đều có tài năng – nhưng một vài người không bao
giờ khám phá ra nó!”
– Wolfgang Riebe Bạn có thể không bao giờ trở thành một diễn viên hay vận
động viên đẳng cấp quốc tế. Bạn thậm chí chẳng màng tới các
danh hiệu. Tuy nhiên, bạn có thể trở thành một cá nhân tốt
nhất trong một lĩnh vực nào đó. “Tài năng xuất chúng” của
bạn có thể đảm bảo mang đến cho bạn một cuộc sống tốt, sự
đầy đủ, tiền bạc và bình an trong tâm hồn. Tôi chắc như đinh
đóng cột rằng bạn có một tài năng đặc biệt mà bạn có thể dùng
nó để kiến thiết tương lai của riêng mình. Đừng hiểu đơn
thuần theo nghĩa đen. Nó có thể không chỉ là một tài năng duy
nhất. Đa số “tài năng xuất chúng” này là sự kết hợp độc đáo
giữa hai hoặc ba tài năng mà bạn vượt trội hơn mức trung bình
của người khác.

Ví dụ, tôi có kĩ năng giao tiếp xã hội tốt, kĩ năng viết tuyệt vời
và tôi biết cách quảng bá thương hiệu cá nhân. Kết quả là, tôi
trở thành một tác giả viết về mảng phát triển xã hội và có khả
năng tự xuất bản sách của mình. Tôi có thể không phải là
người giỏi nhất trong từng kĩ năng riêng lẻ, và tôi cũng không
thể làm gì nếu tôi chỉ tập trung vào một kĩ năng trong số đó.
Nói theo một cách giàu hình ảnh thì tôi lấy một cái máy trộn,
cho hết tất cả những khả năng tốt nhất của mình vào trong, rồi
trộn đều chúng với nhau.
“Điều tuyệt vời nhất mà một cá nhân có thể đóng góp cho xã
hội là vận dụng tối đa những tài năng trời phú cho mình. Đó
chính là thành công chứ không phải bất cứ điều gì khác.”
- Orison Swett Marden Biết rõ kĩ năng tốt nhất của mình, hài hòa chúng với nhau để
trở thành một “tài năng xuất chúng” chưa phải là đích đến, mà
chỉ mới là vạch xuất phát. Nếu bạn có những tài năng độc đáo
của riêng mình, thì công việc thực sự mới chỉ bắt đầu. Cả cuộc
đời mình bạn phải bền bỉ và kiên trì phát triển và dung hòa
những kĩ năng ấy. Trừ khi bạn sinh ra đã là một thiên tài trong
một lĩnh vực nào đó, thì từ tốt đến vĩ đại vẫn còn một khoảng
cách rất xa. Bạn buộc phải rèn luyện.
Tập trung vào kĩ năng và con đường mình chọn. Bạn có thể sẽ
không cảm thấy hào hứng vào thời điểm bắt đầu. Không có
một quy tắc nào nói là những gì bạn giỏi và bạn lựa chọn thực
hiện sẽ được mọi người yêu thích ngay từ những lúc ban đầu
cả. Như Carl Newport trong cuốn sách của mình, So Good
They Can't Ignore You (tạm dịch: Hãy giỏi đến mức không ai
dám phớt lờ bạn), đã nói rằng, nếu như bạn nỗ lực hết tâm hết
sức trong công việc, thì đến cuối cùng bạn sẽ yêu thích và phát
triển niềm đam mê với nó. “Hãy chuyển hướng mục tiêu của
bạn từ chỗ tìm một công việc tốt sang làm tốt công việc của
mình, và cuối cùng xây dựng tình yêu với những gì bạn làm.”
Như Ralph Waldo Emerson nói, “Người thành công chính là
một người bình thường nhưng làm việc tập trung hết sức.”
Tại sao bạn nên trở thành chuyên gia thay vì một tay nghiệp
dư? (Không kể những lí do quá hiển nhiên.)

Hãy xác định bạn sẽ là một chuyên gia thay vì một tay nghiệp
dư trong lĩnh vực của mình. Nghiệp dư, từ đó bắt nguồn từ
một từ gốc có nghĩa là “yêu thích”. Điều này thể hiện là những
người nghiệp dư muốn được làm việc và mong muốn này
được điều khiển bởi cảm xúc yêu thích. Mặt khác, những
chuyên gia làm việc vì tiền. Steven Pressfield không đồng ý
với quan điểm này. Theo ý kiến của ông thì những người
nghiệp dư không hề yêu thích cuộc chơi này. Nếu có, họ đã
biến những mong muốn làm việc của mình thành lòng yêu
nghề thật sự. Nghiệp dư trong cách giải thích này chỉ là một
kiểu lười biếng: Họ không thực sự yêu thích và mong muốn
được làm việc đến mức mà họ có thể dành trọn cuộc đời của
mình cho công việc đó. Những người nghiệp dư không dành
toàn bộ thời gian để cam kết với công việc.
Một người chuyên nghiệp không sợ những thử thách. Họ nới
rộng những giới hạn của bản thân. Điều đó giúp họ phát triển.
Tất nhiên, họ cũng phải đối mặt với những nỗi sợ. Nếu họ cảm
thấy hoảng hốt khi đối mặt với một thách thức, đó cũng là một
dấu hiệu tốt. Điều đó có nghĩa là họ có cơ hội để cải thiện tốt
hơn, bởi vì cái khó ló cái khôn. Sợ hãi cũng là cách để chúng
ta có thể tiếp cận những kiến thức rộng lớn hơn. “Thành công
đến từ việc không ngừng mở rộng các giới hạn của bản thân
theo mọi hướng – sáng tạo, tài chính, tinh thần và thể chất.
Hãy luôn tự hỏi bản thân mình, tôi có thể cải thiện điều gì tốt
hơn? Tôi có thể nói chuyện với ai khác không? Tôi có thể tìm
kiếm ở đâu khác không?” James Altucher đã nói như vậy,
trong cuốn sách Choose yourself (tạm dịch: Lựa chọn chính
mình) của ông.
Người chuyên nghiệp nhận biết và phát triển không chỉ các cơ
hội mà còn cả giới hạn của chính họ. Họ hiểu rõ mình chỉ là
chuyên gia trong lĩnh vực riêng của mình mà thôi. Nên họ thuê
những chuyên gia khác để giúp họ như là các luật sư, kế toán
viên, nhà thiết kế và những người khác nữa.
Người chuyên nghiệp yêu công việc của họ cũng như những
người nghiệp dư vậy. Anh ta chấp nhận tiền bạc là phần
thưởng cho những lao động vất vả mà mình bỏ ra. Nếu những
chuyên gia này không yêu thích những gì mình làm nhằm trở

nên xuất sắc hơn những người khác, thì họ sẽ không cống hiến
cuộc đời của mình cho công việc ấy. Như lời một bài hát,
“Tình yêu thái quá sẽ giết chết người ta”. Điều này cũng đúng
với niềm đam mê công việc, ước mơ, công việc, sự nghiệp,
mục tiêu của bạn, dù bạn gọi nó là gì đi chăng nữa.
Làm thế nào để vượt qua các trở ngại trong cuộc đời và bắt
đầu thực hiện những gì bạn đang trì hoãn?
“Hình thức bên ngoài ra sao phụ thuộc vào bên trong như thế
nào.”
- Park Cousins Hãy dừng lại một chút và nhìn xung quanh bạn. Bạn có thích
những gì bạn đang nhìn thấy không? Nếu không, hãy nhìn lại
mình. Khi bạn làm như vậy rồi, mà bạn vẫn không cảm thấy
hạnh phúc, thì hãy nhìn sâu vào bên trong con người mình. Dù
bạn cảm thấy thế nào, thì thứ bạn đang có ngay đây chính là
những suy nghĩ hiện tại. Nếu bạn muốn thay đổi một điều gì,
hãy ra khỏi lối mòn, điều đầu tiên bạn nên làm là hãy thiêu rụi
những suy nghĩ ấy đi. Bạn không thể mong thứ gì mới mẻ sẽ
đến với mình nếu giữ nguyên nếp nghĩ cũ.
Nếu bạn cảm thấy rằng mình vẫn bị trở ngại nào đó ngăn cản
cho đến tận bây giờ, và bạn đang kìm nén một thiên tài và
những giấc mơ bên trong mình, thì đây là thời điểm để thay
đổi.
Bạn phải thấy bản thân xứng đáng với những giấc mơ của
chính bạn.
Đó là vì bạn xứng đáng như vậy. Dù bạn có làm ra điều gì
trong quá khứ đi chăng nữa, thì bạn cũng không thể thay đổi
những điều ấy nữa. Điều tốt nhất bạn có thể làm với quá khứ
của mình là hãy hoài niệm về gia đình và những người mình
đã từng yêu thương với những kí ức hạnh phúc. Tất cả những
oán hận cay đắng vẫn sẽ có lúc nào đó quay trở lại. Nếu như
hiện tại của bạn tràn ngập những kí ức đau đớn của quá khứ
thì bạn sẽ phải sống chung với chúng thay vì hướng đến một
tương lai tốt đẹp hơn. Tự nhắc nhở mình về những sai lầm,
nhưng hãy cố gắng để chúng không tái diễn và vượt qua

chúng. Hãy tha thứ cho chính mình và bắt đầu viết một tương
lai khác.
Bài tập cho chương này
1. Hôm nay tôi đã nhận biết được tôi sở hữu một “tài năng
xuất chúng” trong lĩnh vực:
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
2. Hôm nay tôi đã nhận ra mười sai lầm lớn nhất và những yếu
tố chủ quan khiến tôi cảm thấy mình không xứng đáng với
mục tiêu của mình:
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
3. Hôm nay tôi đã loại bỏ được một sai lầm hay một yếu tố
chủ quan khiến tôi cảm thấy mình không xứng đáng với mục
tiêu của mình:
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
Ví dụ: Hôm nay tôi đã gửi email xin lỗi tới người yêu cũ của
mình. Hôm nay tôi đã đến tiệm và đổi kiểu tóc mới. Hôm nay
tôi đã thanh toán trước cho một khoá học XY để cải thiện khả
năng YZ của mình.

Chương 2
NHỮNG CƠ HỘI TUYỆT
VỜI
“Bạn có biết rằng cơ hội không bao giờ mất đi? Chỉ là có một
số người đã lấy mất những cơ hội mà bạn đã bỏ lỡ mà thôi!”
- Khuyết danh Một vài người dường như có rất nhiều cơ hội, và một số người
khác lại cảm thấy rằng họ chẳng có lấy một cơ hội nào. Một
vài người nói rằng cơ hội là kết quả của việc ở đúng nơi vào
đúng thời điểm. Nói theo cách khác, điều đó phụ thuộc vào
may mắn. Một số người khác lại tin rằng, cách rõ ràng nhất để
đảm bảo được những cơ hội là tự tạo ra chúng.
Cá nhân tôi suy nghĩ rằng sự thật nằm ở giữa. Trong khi việc
chủ động lên kế hoạch và chuẩn bị giúp ta có nhiều cơ hội
hơn, thì may mắn cũng là một yếu tố khá bất ngờ để ta đo
lường những cơ hội này tốt đến mức nào. Ta có công thức, một
cơ hội tốt bao gồm kiến thức cộng với làm việc chăm chỉ và
một chút may mắn; cơ hội tuyệt vời sẽ tương đương với nhiều
kiến thức hơn cộng với làm việc chăm chỉ hơn và nhiều may
mắn hơn. Nếu tôi cho thêm yếu tố tài năng vào bất kì phương
trình nào thì kết quả sẽ ngay lập tức nhảy vọt lên. Cụ thể là
kiến thức cộng với làm việc chăm chỉ, một chút may mắn và
tài năng sẽ tạo ra một cơ hội hiếm có khó tìm. Nhiều kiến thức
hơn với làm việc chăm chỉ hơn, nhiều may mắn hơn và tài
năng hơn nữa sẽ tạo ra một cơ hội ngàn năm có một và làm
nên tên tuổi những con người còn vang danh đến tận hôm nay
- những nghệ sĩ, diễn viên, nhà chính trị,… hàng đầu thế giới.
Hai trong số những yếu tố trên có thể kiểm soát được trong
tầm tay: kiến thức và làm việc chăm chỉ. Chúng phụ thuộc vào
bạn. Nếu bạn làm việc chăm chỉ và siêng năng thu thập kiến

thức, nhưng bạn không thực sự xuất sắc trong một lĩnh vực
nào, bạn vẫn có thể tạo ra cho mình những cơ hội tốt hơn mức
trung bình so với những người khác. Hai yếu tố này do bạn
quyết định.
Hai yếu tố còn lại, tuy nhiên, lại nằm ngoài sự lựa chọn của
bạn. Dù bạn được sinh ra với một tài năng thiên bẩm, nhưng
chưa chắc có được may mắn. Được sinh ra với một tài năng
nổi bật có thể coi là một dạng may mắn rồi. Tuy nhiên, chỉ có
tài năng không thôi thì không bao giờ tạo ra được cơ hội. Bạn
có thể là ca sĩ tài năng nhất trên hành tinh, nhưng nếu bạn
được sinh ra ở Bangladesh và chỉ được học khâu vá, làm việc
trong một công ty may mặc với đồng lương 40 xu một giờ, dù
sao cũng vẫn tốt hơn là làm thợ mỏ. Và rồi bạn vẫn làm việc
chăm chỉ, thu thập kiến thức và có tài năng, nhưng cơ hội của
bạn vẫn là rất nhỏ.
May mắn là một yếu tố vô cùng phức tạp. Có rất nhiều thứ
quyết định may mắn. Nếu bạn được sinh ra trong một gia đình
giàu có ở California, có những mối quan hệ tốt, có tài năng,
bạn có một công việc khá và dù chỉ biết một vài thứ, bạn vẫn
sẽ có cơ hội để đạt được thứ bạn muốn. Nhưng trường hợp này
rất hiếm xảy ra.
Tôi nghĩ rằng cách tốt nhất cho một người bình thường gặp
được cơ hội tốt hay tuyệt vời là tạo ra một “hạ tầng cơ sở” cần
thiết cho họ. Nói theo cách khác, hãy chuẩn bị thật nhiều kiến
thức và làm việc chăm chỉ hết mức để phát triển các kĩ năng,
tạo ra các mối quan hệ, trở nên ưa nhìn, bất cứ việc gì bạn cần
cho giấc mơ của mình, thì lúc mà may mắn và cơ hội mỉm
cười với bạn, bạn cũng đã sẵn sàng.
Hãy nhớ, cơ hội có thể chỉ gõ cửa một lần trong khi sự thèm
muốn cũng như lơ đãng lại nằm đợi tiếng chuông cửa cả ngày
dài. Đừng ngừng học hỏi và làm việc chăm chỉ, dù bạn chưa
nhìn thấy một cơ hội tốt nào. Đôi khi, cơ hội tốt thường được
ngụy trang. Chúng hiếm khi xuất hiện kiểu như một email trực
tiếp từ Tổng công ty Điện lực mời bạn ngồi thẳng vào vị trí
Giám đốc điều hành.

Cơ hội thường là những ý tưởng hay ho bật ra khỏi đầu, hoặc
những ý tưởng lóe lên trong khi chúng ta đang học tập.
Phương pháp Chiếc máy sáng tạo ý tưởng
Làm thế nào bạn tạo ra những ý tưởng hay và thú vị? Cha đẻ
của các ý tưởng là James Altucher, người mà trong cuốn sách
Choose Yourself của mình, đã giới thiệu một nghiên cứu phức
tạp về việc làm thế nào để trở thành một chiếc máy sáng tạo ý
tưởng.
Hãy viết ra mười ý tưởng mỗi ngày. Bạn có thể viết những ý
tưởng về bất cứ điều gì? Tại sao lại là số mười nhỉ? Bởi vì
điều này rất khó. Suy nghĩ về ba ý tưởng không phải là một
thách thức lớn. Thậm chí năm ý tưởng có thể đến cùng một lúc
mà không tốn nhiều sức lực. Nhưng để tạo ra mười ý tưởng
mới một ngày thì không dễ như ăn kẹo. Não của bạn phải làm
việc. Nó sẽ vượt ra ngoài những suy nghĩ bị giới hạn để vươn
tới ranh giới của sự phi thường.
Tuy nhiên, không phải tất cả các ý tưởng đều là tốt. Thêm nữa
là, Altucher cảnh báo rằng 99% trong số những ý tưởng của
chúng ta đều là rác. Dẫu vậy, não bộ của chúng ta sẽ được thiết
lập một chế độ tự động sáng tạo. Kết quả là, sẽ có 1% các ý
tưởng tốt có thể tạo thành cơ hội cho chúng ta.
Làm thế nào để gia tăng cơ hội có được những ý tưởng
hay?
Bí quyết đầu tiên của James Altucher là hãy đọc hai giờ một
ngày. Hãy phân chia thời gian để đọc tối thiểu bốn chủ đề khác
nhau. Ngày hôm qua tôi đã đọc một bài tiểu sử ngắn về
Mozart; một chương trong cuốn Tools of Titans (tạm dịch:
Công cụ của người khổng lồ), cuốn sách bán chạy nhất của
Tim Ferriss. Tôi đọc ba câu trích dẫn của Cheryl Strayed trong
cuốn sách của bà là Brave Enough (tạm dịch: Đủ dũng cảm),
và hoàn thành xong cuốn The Time Paradox (tạm dịch:
Nghịch lý thời gian) của Philip Zimbardo và John Boyd.
Chúng là những chủ đề khác nhau, không phải tất cả đều nhằm
cải thiện những kĩ năng chính của tôi, nhưng chúng giúp tôi
mở rộng kho tàng kiến thức và góc nhìn.

Bí quyết thứ hai mà chúng ta học được từ Altucher là mỗi
ngày hãy viết ra mười ý tưởng về bất cứ thứ gì. Đó có thể là
những ý tưởng kinh doanh, những ý tưởng về sách, ý tưởng
làm người bạn đời hay cha mẹ của chúng ta bất ngờ, ý tưởng
về cách gấp ga trải giường nhanh hơn, bất kể thứ gì bạn có thể
nghĩ đến. Quy tắc duy nhất đó là hãy viết ít nhất mười ý tưởng
ra giấy.
Nếu bạn là một người kiên định, đến cuối mỗi năm, bạn sẽ đọc
được một ngàn giờ và viết ra được 3650 ý tưởng. Altucher ước
tính rằng để trở thành một cỗ máy sáng tạo ý tưởng cần ít nhất
sáu tháng luyện tập liên tục mỗi ngày. Giống như việc tập
luyện cơ bắp, mỗi ngày bạn đều cần rèn luyện sáng tạo ý
tưởng, nếu không chúng sẽ trở nên yếu đi. Ví dụ, bạn ngừng
tập thể hình trong hai tuần, mặc dù bạn là một vận động viên
có thành tích cao, bạn sẽ cảm nhận được ngay sự khác biệt.
Não của bạn cũng y như vậy.
“Cơ hội được tìm thấy bởi những ai tìm kiếm chúng. Ong thì
đốt đau nhưng lại đem mật ngọt ngào… nên hãy cứ nhìn vào
những điều tiêu cực với một thái độ tích cực nhất.”
- Khuyết danh Tất cả sai lầm mà chúng ta phải đối mặt cũng là một cơ hội.
Một cơ hội để học hỏi, để phát triển, để biết rằng lối nào chúng
ta nên tránh, để có được những kinh nghiệm. Cuộc sống của
bạn được định nghĩa bằng cách bạn phản ứng lại các sự kiện
nhất định. Nếu bạn lựa chọn việc nhìn nhận những thất bại
hoặc những cơ hội bị vuột mất là bài học, bạn sẽ phát triển.
Còn nếu bạn chọn cách gặm nhấm nỗi đau và từ bỏ cuộc đua
dài, bạn sẽ không thể tiến bộ được.
Chúng ta là con người. Chúng ta không thể lúc nào cũng nói,
“Được thôi, ai quan tâm chứ? Tôi sẽ coi đó là một bài học.”
Chúng ta là những thực thể đầy cảm xúc và tất nhiên, thất bại
thì rất đau đớn. Chúng luôn luôn đau đớn. Thậm chí còn đau
hơn nhiều nỗi đau khác. Đúng vậy, sau mọi bi kịch, bạn đều
trải qua một thời kì khóc lóc than vãn. Sau đó, những cảm xúc
tồi tệ sẽ dần dần tan biến đi thôi, trừ khi bạn cứ cố tình níu giữ
chúng lại bằng cách tiếp tục phàn nàn và tự biến mình thành

nạn nhân. Nếu bạn đau, hãy cứ khóc – đừng giữ trong lòng.
Nhưng đừng nhầm lẫn giữa việc khóc một lát rồi thôi với việc
để những dòng nước mắt mãi không ngừng rơi.
Tự do đồng nghĩa với cơ hội
Khi suy nghĩ về cơ hội, chúng ta thường liên kết chúng với sự
thăng tiến trong sự nghiệp. “Tôi có một cơ hội tốt để…”
thường được giải nghĩa ra là “Tôi có một lời đề nghị công việc
với mức lương tốt và tiền đồ xán lạn.”
Bạn nghĩ sao nếu tôi nói đó không phải là cơ hội chính mà bạn
nên tìm kiếm trong cuộc đời? Thậm chí là ngược lại – tìm
kiếm cơ hội để có thể được tự do nhiều hơn. Làm việc chăm
chỉ và thu thập kiến thức để nhận ra giá trị bản thân mà không
cần phải làm việc quần quật cực khổ tại một nơi nào đó như
một cỗ máy. Hãy cố gắng tạo ra cơ hội để thực hiện đam mê
của bạn – và không chỉ là làm việc khôn ngoan.
Như thế nào nhỉ? Câu trả lời tốt nhất và kích thích bộ não của
tôi về chủ đề này là cuốn The 4-Hour Workweek (tạm dịch:
Tuần làm việc bốn giờ) của Tim Ferriss. Cuốn sách nói cho
bạn biết một cách cụ thể để xây dựng một công việc kinh
doanh và một phong cách sống, mà chúng có thể tự vận hành
và không cần nhiều sự hiện diện của bạn về cả thể xác lẫn tâm
trí.
Lý tưởng về cách kiếm tiền của Ferriss là trở thành người sở
hữu, không phải là ông chủ cũng không phải người làm thuê.
Cách tốt nhất là “sở hữu một đoàn tàu mà lại có những người
khác đảm bảo cho nó chạy đúng giờ.” Cách này sẽ giúp bạn có
được sự tự do mà vẫn tạo ra tiền.
Mối tương quan giữa tiền bạc và tự do là gì?
Bạn có một vài câu hỏi “W” trong cuộc đời mình: cái gì
(What), khi nào (When), ở đâu (Where), ai (Who). Túi tiền
của bạn sẽ được nhân lên nhiều lần phụ thuộc vào việc bạn
kiểm soát được bao nhiêu câu hỏi đó trong cuộc đời bạn:
• Bạn muốn làm gì?
• Khi nào bạn muốn làm điều đó?

• Bạn muốn làm điều đó ở đâu?
• Bạn muốn làm điều đó với ai?
Ferriss gọi những câu hỏi này là “những thừa số tự do”.
Nhưng nó sẽ hoạt động thế nào trong thực tiễn? Dựa theo
“những thừa số tự do” này, một nhân viên giàu có và bận rộn
tạo ra được thu nhập sáu con số mỗi năm lại có vị trí thấp hơn
so với một người chỉ tạo ra thu nhập $50,000 bằng cách làm
việc tại nhà vài giờ một ngày, nhưng lại nắm bắt được đầy đủ
tất cả các câu hỏi trên.
Các lựa chọn cũng là những cơ hội thực sự.
Đó chính là sức mạnh. Bạn sẽ nhìn nhận và tạo ra những lựa
chọn này như thế nào với ít công sức và chi phí nhất?
Đầu tiên, đừng để mình nhàn rỗi ra quá lâu. Nó sẽ làm nhiễm
độc óc sáng tạo và sức mạnh ý chí của bạn. Những thói quen
có thể dễ dàng được tạo nên, đặc biệt khi chúng được luyện
tập thường xuyên. Sự thực này không hề thay đổi dù bạn là
người lạc quan hay bi quan.
“Không có gì khác biệt giữa cách nói của một người bi quan
'Ôi cuộc đời tôi thật tuyệt vọng, chẳng có gì đáng bận tâm', và
của một người lạc quan 'Mọi thứ đều ổn thôi, chẳng có gì
đáng lo đâu'. Theo cả hai cách nói đó thì chẳng có việc gì xảy
ra hết.”
- Tim Ferriss Điều đó nghe có vẻ nghịch lý, nhưng thật ra bận rộn về bản
chất cũng không mang lại tự do cho bạn, y như trạng thái nhàn
rỗi. Bận rộn là một cách nói khác của việc lảng tránh những
công việc quan trọng nhưng không dễ chịu. Công việc bận rộn
chính là một hình thái của sự biếng nhác: “lười suy nghĩ và
hành động liều lĩnh”. Làm việc quá tải cũng không tạo ra năng
suất như không làm gì hết, thậm chí còn khó chịu hơn. Hãy
đối mặt với nó, hầu hết thời gian chúng ta đều bận bù đầu lên
một cách không đáng. Chúng ta không dành thời gian để suy
nghĩ xem mình nên làm gì và những gì là không quan trọng.
Chúng ta chỉ đơn giản là cứ nhận về công việc tiếp theo bởi vì
chúng dễ dàng. Nếu chúng ta quản lý thời gian của mình tốt,

hãy ưu tiên những công việc quan trọng trước và hoàn thành
đúng hạn, chúng ta sẽ không bị quá tải.
Ferriss cũng nhấn mạnh rằng, ngay cả khi bạn thực hiện một
việc không quan trọng rất tốt thì cũng không biến nó trở thành
quan trọng được. Những công việc mất thời gian sẽ không trở
nên quan trọng dù cho bạn đã tốn rất nhiều công sức.
Việc nên làm gì quan trọng hơn là làm thế nào. Hoàn thành
một công việc quan trọng một cách bình thường chắc chắn vẫn
tốt hơn là thực hiện một công việc bình thường một cách hoàn
hảo. “Hiệu suất chẳng có nghĩa lý gì trừ khi nó áp dụng cho
đúng việc.” Điều đó đúng với tất cả các loại công việc.
Thay vào đó, hãy biết cách lựa chọn. Sử dụng thời gian và trí
lực để phân loại các nhiệm vụ quan trọng từ những công việc
bị dồn ép về thời gian. Hãy làm ít hơn. Đó mới là cách để cải
thiện năng suất làm việc. Hãy tập trung vào một số ít công
việc quan trọng nhưng tạo ra giá trị lớn (thu nhập, danh tiếng,
sự trợ giúp, tình yêu - bất kể mục tiêu nào) và bỏ qua những
thứ vụn vặt còn lại. Thiếu thời gian chính là thói ngụy biện của
việc thiếu sự ưu tiên.
Để tối ưu hóa, thay vì cố gắng sửa chữa những khuyết điểm thì
hãy tập trung cải thiện những thế mạnh của mình. Thúc đẩy
những ưu điểm cá nhân lên mức chuyên nghiệp quan trọng
hơn, đáng khen thưởng và thú vị hơn là vật lộn để kéo những
khuyết điểm của bạn lên mức chấp nhận hay tạm được.
Làm thế nào để phân biệt những điều quan trọng với
những thứ không hiệu quả?
Những phương pháp tốt nhất để trả lời câu hỏi này thường
được đưa ra trong các cuốn sách, bao gồm cả cuốn The 4-Hour
Workweek.
Thước đo năng suất đầu tiên để quyết định tính hữu ích của
một hành động chính là Quy luật Pareto, hoặc gọi theo tên gọi
khác là quy tắc 80/20. Quy luật này có nghĩa là gì?
Nó chỉ ra rằng 80% ảnh hưởng đến từ 20% nguyên nhân, hoặc
80% kết quả đến từ 20% nỗ lực và thời gian. Trong kinh tế, có
một quy tắc thực tế là 80% lợi nhuận đến từ 20% khách hàng.

Tỉ lệ này có thể du di và tăng lên là 90/10 trong một vài trường
hợp.
Dựa theo Quy luật Pareto, hãy tự hỏi và tự trả lời những câu
hỏi sau đây:
• 20% những hành động nào sẽ giúp tôi hoàn thành 80%
nhiệm vụ của mình?
• 20% khoảng thời gian nào là lúc tôi tập trung 80% và năng
suất hơn khoảng thời gian khác?
• 20% những người và hoạt động nào gây ra 80% các rắc rối
và khiến tôi không hạnh phúc?
• 20% những người và hoạt động nào tạo ra 80% kết quả tôi
mong ước và khiến tôi hạnh phúc?
Thước đo năng suất thứ hai là Định luật Parkinson. Wikipedia
định nghĩa nó như sau: “Công việc luôn tự mở rộng ra để
chiếm đủ thời gian được ấn định cho nó.” Nói một cách dễ
hiểu, nếu bạn cho phép bản thân mình dành một tuần để hoàn
thành một công việc, đó chính xác là khoảng thời gian nó sẽ
tiêu tốn của bạn. Nhưng nếu bạn cho phép mình đến cả một
tháng, thì đó cũng chính là khoảng thời gian mà bạn cần cho
cùng một công việc ấy.
Có một bí quyết về những hạn chót. Nếu bạn cho mình một
ngày để hoàn thành một dự án, áp lực thiếu thời gian sẽ buộc
bạn phải tập trung cao độ vào công việc. Bạn thực chất không
thể có thời gian để lang thang vơ vẩn, tìm những thứ làm trì trệ
hoạt động của mình.
Hãy thử nghiệm phương pháp này. Hãy đảm nhận một nhiệm
vụ rồi cho bản thân mình đúng một ngày để hoàn thành nó.
Hãy nghiêm khắc và không gian lận. Hãy coi nó như một công
việc của cả cuộc đời bạn hay một dự án sống còn. Khi thực
hiện, hãy lưu ý lại những điểm cần tập trung, những hành động
nào giúp bạn nhiều nhất để hoàn thành, khi nào bạn sáng tạo
tốt nhất, v.v… Thử tạo ra một công việc như vậy có thể giúp
bạn thu được những thông tin giá trị về bản thân. Bạn làm việc
dưới áp lực như thế nào, đâu là điểm mạnh của bạn, những
công cụ nào giúp bạn, điều gì khiến bạn phân tâm. Thực hành

nó ngày một thường xuyên hơn sẽ giúp bạn phát triển thói
quen làm việc nhanh và hiệu quả hơn khi có hạn chót.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng, những người có hẳn một tháng để
hoàn thành một công việc hay những người chỉ được phép làm
trong hai ngày cùng đạt được kết quả như nhau. Công việc của
những người có ít thời gian hơn tập trung vào nhiều hành động
thực tiễn và có giải pháp định hướng hơn. Bởi vì thời gian quá
gấp, họ buộc phải tập trung vào những phần trực tiếp giúp
hoàn thành công việc đó.
Quy luật Pareto và Định luật Parkinson có thể là một ý tưởng
nền tảng giúp bạn có nhiều thời gian rảnh hơn, và tạo ra cho
bạn những cơ hội lựa chọn:
1. Giới hạn các công việc của bạn vào những việc quan trọng
để giảm thời gian làm việc. (Quy luật Pareto)
2. Giảm thời gian làm việc để giới hạn các công việc và tập
trung vào những việc quan trọng. (Định luật Parkinson)
Hãy xác định một vài công việc quan trọng có thể tạo ra giá trị
lớn nhất cho mục tiêu của mình, sau đó hãy lên kế hoạch thực
hiện với hạn chót thật ngắn và cụ thể.
Hãy nhớ nhắc...